سلامت, بهداشتی و درمانی, همه
گزیدگی پشه Mosquito bite
گزیدگی پشه
Mosquito bite
گزیدگی پشه: حتما برای شما هم پیش آمده است که در یک محیط چند نفر حضور داشته باشند، اما پشهها ظاهرا یک نفر را بیشتر از دیگران هدف قرار دهند. حتی گاهی یک نفر بعد از چند دقیقه با چندین جای نیش روی پوست خود مواجه میشود، در حالی که فرد دیگری تقریباً هیچ اثری از گزیدگی ندارد.
این تفاوت کاملا خیالی نیست. پژوهشهای علمی نشان دادهاند که برخی افراد واقعا برای پشهها جذاب تر هستند و تفاوت در بوی پوست، ترکیبات شیمیایی سطح بدن، میزان دیاکسیدکربن بازدم، گرما و رطوبت بدن میتواند در این موضوع نقش داشته باشد.
البته یک نکته مهم وجود دارد: پشه بیشتر یک فرد را میگزد با بدن او واکنش شدید تری به نیش پشه نشان میدهد یکسان نیست. ممکن است دو نفر تقریباً به یک اندازه گزیده شوند، اما در یکی فقط یک نقطه کوچک قرمز ایجاد شود و در دیگری تورم و خارش قابل توجهی دیده شود.
پشه چگونه انسان را پیدا میکند
پشه برای پیدا کردن میزبان فقط به یک عامل متکی نیست. این حشره از ترکیبی از حس بویایی، بینایی، تشخیص گرما، رطوبت و نشانههای شیمیایی بدن استفاده میکند.
پشه ماده، برخلاف پشه نر، برای تولید تخمها به مواد موجود در خون نیاز دارد؛ بنابراین رفتار جستجوی میزبان در مادهها اهمیت ویژهای دارد.گزیدگی پشه
یکی از مهم ترین نشانههایی که پشه از فاصله دور دریافت میکند، دیاکسیدکربن (CO₂) موجود در بازدم است. پژوهشها نشان میدهند که CO₂ میتواند رفتار جستجوی میزبان را فعال کند و سپس پشه با نزدیک شدن به انسان از نشانههای دیگری مانند بوی پوست، گرما و رطوبت برای شناسایی دقیقتر استفاده میکند.
دیاکسیدکربن به پشه کمک میکند متوجه شود یک موجود زنده در نزدیکی او قرار دارد؛ سپس بوی بدن و سایر نشانهها به او کمک میکنند هدف مناسب را پیدا کند.
لینک اختصاصی چینود
بوی بدن؛ یکی از مهمترین دلایل جذب پشه
بوی بدن انسان تنها حاصل عرق نیست. سطح پوست حاوی مجموعه ای از چربیها، ترکیبات شیمیایی و مواد حاصل از فعالیت میکروارگانیسمهای پوستی است. باکتریهای موجود روی پوست میتوانند برخی مواد موجود در عرق و ترشحات پوستی را به ترکیبات فرّار تبدیل کنند؛ این ترکیبات در شکل گیری بوی منحصربه فرد بدن نقش دارند.
جالبتر اینکه افراد مختلف ترکیب شیمیایی یکسانی روی پوست خود ندارند. در نتیجه، از دید یک پشه، بوی بدن بعضی افراد ممکن است جذاب تر از دیگران باشد.
یک مطالعه مهم منتشرشده در مجله Cell نشان داد افرادی که برای پشه جذاب تر بودند، سطوح بالاتری از برخی اسیدهای کربوکسیلیک را در ترشحات پوست خود داشتند. این تفاوت حتی در آزمایشهای انجام شده در طول زمان نیز نسبتا پایدار بود.گزیدگی پشه
بنابراین اگر احساس میکنید پشهها همیشه شما را انتخاب میکنند، ممکن است بخشی از این موضوع واقعاً به شیمی طبیعی پوست شما مربوط باشد.
دیاکسیدکربن؛ چرا افراد بزرگ تر ممکن است بیشتر مورد توجه پشه باشند
انسان با هر بازدم، دیاکسیدکربن وارد محیط میکند. پشه میتواند از تغییرات غلظت CO₂ برای پیدا کردن میزبان استفاده کند.
مقدار دیاکسیدکربنی که فرد تولید میکند تحت تأثیر عواملی مانند اندازه بدن، میزان فعالیت و سرعت تنفس قرار دارد. به همین دلیل، در برخی شرایط افراد بزرگ تر یا افرادی که فعالیت فیزیکی بیشتری دارند میتوانند سیگنال CO₂ بیشتری ایجاد کنند.
این موضوع یکی از دلایلی است که در برخی مطالعات، تفاوت در جذابیت افراد برای پشه با اندازه بدن و میزان انتشار ترکیبات تنفسی مرتبط دانسته شده است.گزیدگی پشه
البته نباید نتیجه گرفت که هر فرد بزرگتر حتماً بیشتر گزیده میشود. رفتار پشه حاصل ترکیب چندین عامل است، نه فقط CO₂ .
گرمای بدن و رطوبت پوست
وقتی پشه به انسان نزدیک میشود، نشانههای دیگری اهمیت پیدا میکنند. دمای بدن و رطوبت پوست از جمله عواملی هستند که در مرحله نزدیک شدن و انتخاب محل فرود میتوانند نقش داشته باشند.
برای مثال، فردی که تازه ورزش کرده است معمولاً بدن گرم تر، تنفس سریع تر و پوست مرطوب تری دارد. علاوه بر این، ورزش میتواند میزان برخی ترکیبات شیمیایی موجود روی پوست را تغییر دهد.
پژوهشهای مربوط به رفتار جستجوی میزبان نشان میدهند که پشهها اطلاعات مربوط به بو، دما، رطوبت و بینایی را با یکدیگر ترکیب میکنند تا به میزبان برسند.گزیدگی پشه
به همین دلیل ممکن است بعد از ورزش یا فعالیت بدنی در فضای باز، بیشتر متوجه حضور پشهها شوید.
عرق باعث جذب بیشتر پشه میشود
عرق به تنهایی عامل ساده و مستقیمی نیست که بتوان گفت هرچه بیشتر عرق کنید، پشه بیشتر شما را میگزد. اما عرق میتواند شرایط شیمیایی سطح پوست را تغییر دهد.
ترکیبات موجود در عرق و موادی که توسط میکروبیوم پوست تجزیه میشوند، میتوانند ترکیبات فراری ایجاد کنند که برای برخی گونههای پشه جذاب هستند. اسیدهای آلی، آمونیاک و برخی ترکیبات دیگر در مطالعات مربوط به بوی بدن و رفتار پشه مورد توجه قرار گرفتهاند.
بنابراین افزایش تعریق، بهخصوص همراه با افزایش دمای بدن و تنفس، میتواند مجموعهای از سیگنالهای جذاب برای پشه ایجاد کند.گزیدگی پشه
ژنتیک باعث میشود بعضی افراد آهنربای پشه باشند
گزیدگی پشه: ژنتیک میتواند بر ویژگیهایی مانند ترکیب عرق، چربی پوست، فعالیت غدد پوستی و ترکیب میکروبیوم پوست تأثیر بگذارد. از آنجا که این عوامل روی بوی بدن اثر دارند، ژنتیک نیز میتواند به طور غیرمستقیم در جذابیت فرد برای پشه نقش داشته باشد.
مطالعه سال ۲۰۲۲ درباره تفاوت جذابیت افراد برای پشه نشان داد که این تفاوتها میتوانند در طول زمان پایدار باشند و با ترکیبات خاص موجود در بوی پوست ارتباط داشته باشند.
بنابراین اصطلاح عامیانه آهنربای پشه ممکن است پشتوانه زیستی داشته باشد؛ هرچند علت آن یک ژن یا یک ماده خاص به تنهایی نیست.
گروه خونی روی گزیدگی پشه تأثیر دارد
گروه خونی یکی از مشهورترین پاسخها به سؤال چرا پشه بعضی افراد را بیشتر میگزد؟ است، اما این موضوع باید با احتیاط بیان شود.
برخی مطالعات تفاوتهایی در ترجیح پشه نسبت به گروههای خونی گزارش کردهاند، اما نتایج پژوهشها کاملا یکسان نیستند. بنابراین نمیتوان گفت که مثلا داشتن گروه خونی خاص به تنهایی باعث میشود فرد حتما بیشتر توسط پشه گزیده شود.گزیدگی پشه
در واقع، شواهد جدیدتر درباره بوی پوست، اسیدهای کربوکسیلیک،CO₂ و سایر نشانههای شیمیایی، توضیح جامعتری برای تفاوت جذابیت افراد ارائه میکنند.
پس عبارت پشه به خاطر خون شیرین سراغ من میآید از نظر علمی توضیح دقیقی نیست.
آیا واقعاً خون انسان شیرین است؟
خیر. اصطلاح خون شیرین یک تعبیر عامیانه است و به این معنا نیست که خون یک فرد واقعا شیرین تر از فرد دیگر است و پشه به همین دلیل او را انتخاب میکند.
پشه قبل از گزش، عمدتاً با استفاده از نشانههای محیطی و شیمیایی مانند CO₂، بوی پوست و گرما، میزبان خود را پیدا میکند.
بعضی افراد فکر میکنند اصلاً پشه آنها را نمیگزد
این مسئله همیشه به معنای نیش نخوردن نیست.واکنش بدن افراد به بزاق پشه متفاوت است. هنگام گزش، پشه ماده مقداری بزاق وارد پوست میکند. سیستم ایمنی بدن انسان میتواند به ترکیبات موجود در بزاق واکنش نشان دهد و نتیجه آن ممکن است قرمزی، تورم و خارش باشد.گزیدگی پشه
در نتیجه ممکن است دو نفر هر دو گزیده شده باشند، اما آثار گزش در یکی بسیار واضح تر باشد.
بنابراین اگر فردی میگوید پشه من را نمیگزد، دو احتمال وجود دارد:
1. واقعاً تعداد کمتری گزش دریافت میکند.
2. گزشها رخ میدهند اما واکنش پوستی او بسیار خفیف است.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد، زیرا شدت خارش یا تورم معیار دقیقی برای تعداد گزشها نیست.
لباس رنگ تیره باعث جذب پشه میشود
بینایی نیز در رفتار جستجوی میزبان پشه نقش دارد. پژوهشها نشان دادهاند که نشانههای بصری میتوانند در کنار CO₂ و بو، به پشه در پیدا کردن میزبان کمک کنند.
به همین دلیل، انتخاب لباس مناسب در فضای باز میتواند یکی از اقدامات کمکی برای کاهش تماس با پشه باشد. لباسهای نسبتا گشاد و پوشاننده، سطح پوست در دسترس پشه را نیز کاهش میدهند.
البته لباس به تنهایی جایگزین دافع حشرات یا سایر روشهای محافظتی نیست.
چگونه از گزیدگی پشه جلوگیری کنیم؟
اگر بدن شما برای پشه جذاب تر است، لازم نیست فقط به شانس متکی باشید. چند اقدام ساده میتواند تعداد گزشها را کاهش دهد.
استفاده از دافع حشرات: استفاده صحیح از مواد دافع حشرات یکی از عملی ترین روشها برای کاهش تماس پشه با پوست است. محصولات دارای ترکیبات مؤثر و تأییدشده باید طبق دستور روی برچسب استفاده شوند.
پوشاندن پوست: در مناطقی که پشه زیاد است، پوشیدن لباسهای نسبتا گشاد و پوشاننده میتواند سطح پوست در معرض گزش را کاهش دهد.
کاهش محلهای مناسب برای تکثیر پشه: آب راکد اطراف خانه، گلدانها، ظروف، سطلها و سایر محفظههایی که آب در آنها جمع میشود، میتوانند محل مناسبی برای تکثیر برخی پشهها باشند. حذف آبهای راکد یکی از اقدامات مهم در کنترل جمعیت پشه است.
توجه بیشتر بعد از ورزش: اگر پس از ورزش یا فعالیت شدید در فضای باز هستید، ترکیب افزایش دمای بدن، تعریق و افزایش تنفس ممکن است شما را برای پشه قابل تشخیص تر کند. استفاده از لباس مناسب و دافع حشرات در چنین شرایطی اهمیت بیشتری دارد.
به روشهای خانگی معجزهآسا اعتماد نکنید: مواردی مانند مصرف یک ماده غذایی خاص یا تغییر ناگهانی رژیم غذایی معمولاً نمیتوانند بهعنوان یک روش قطعی برای جلوگیری از نیش پشه معرفی شوند.
پدیده جذب پشه پیچیده است و به مجموعهای از عوامل شیمیایی، فیزیولوژیک، ژنتیکی و محیطی مربوط میشود.
پرسشهای متداول درباره علت گزیدگی پشه
چرا پشه فقط بعضی افراد را میگزد؟
پشهها به ترکیبی از CO₂، بوی پوست، ترکیبات شیمیایی بدن، گرما، رطوبت و نشانههای بصری پاسخ میدهند. تفاوت این عوامل میان افراد باعث میشود بعضی افراد برای پشه جذابتر باشند.
آیا خون شیرین باعث جذب پشه میشود؟
خیر. خون شیرین اصطلاحی عامیانه است و دلیل علمی دقیقی برای توضیح تفاوت گزیدگی افراد محسوب نمیشود. شواهد علمی بیشتر بر نقش بوی پوست،CO₂ و سایر نشانههای بدن تأکید دارند.
آیا گروه خونی روی نیش پشه تأثیر دارد؟
برخی پژوهشها تفاوتهایی در ترجیح گروههای خونی گزارش کردهاند، اما شواهد یکدست نیستند و گروه خونی را نمیتوان مهمترین عامل تعیینکننده دانست.
چرا بعد از ورزش بیشتر پشه سراغ انسان میآید؟
ورزش میتواند باعث افزایش دمای بدن، تعریق و میزان تنفس شود. در نتیجه نشانههایی مانند CO₂، رطوبت و ترکیبات شیمیایی پوست تغییر میکنند و ممکن است تشخیص فرد برای پشه آسانتر شود.
چرا جای نیش پشه در بعضی افراد بیشتر متورم میشود؟
شدت واکنش پوستی افراد به بزاق پشه متفاوت است. بنابراین میزان تورم و خارش لزوماً نشاندهنده تعداد واقعی گزشها نیست.
آیا میتوان کاری کرد که پشه اصلاً انسان را نگزد؟
هیچ روش سادهای تضمین نمیکند که فرد هرگز گزیده نشود، اما استفاده صحیح از دافع حشرات، پوشاندن پوست و کاهش محلهای تکثیر پشه میتواند خطر گزش را به شکل قابلتوجهی کاهش دهد.
جمع بندی
پاسخ علمی این است که پشهها افراد را کاملاً تصادفی انتخاب نمیکنند. آنها از مجموعهای از نشانهها برای پیدا کردن میزبان استفاده میکنند.
مهمترین عوامل عبارتاند از:
• دیاکسیدکربن موجود در بازدم
• بوی طبیعی پوست
• ترکیبات شیمیایی موجود در عرق و ترشحات پوستی
• اسیدهای کربوکسیلیک و سایر ترکیبات فرّار پوست
• فعالیت میکروارگانیسمهای پوست
• دمای بدن
• رطوبت
• نشانههای بصری
• تفاوتهای ژنتیکی و فیزیولوژیک افراد
• شرایط محیطی و گونه پشه
مطالعات جدید به ویژه اهمیت بوی پوست و اسیدهای کربوکسیلیک را در تفاوت جذابیت افراد برای پشه نشان دادهاند.
در نهایت، مهمترین نکته کاربردی این است که جذب بیشتر پشه فقط یک مسئله آزاردهنده نیست؛ زیرا برخی گونههای پشه میتوانند ناقل بیماریهای مختلف باشند. به همین دلیل، کاهش تماس با پشه از طریق پوشش مناسب، حذف آبهای راکد و استفاده صحیح از مواد دافع حشرات اهمیت بهداشتی دارد.
مطالب مرتبط
سلامت خوراک و نوشیدنی همه
نوشیدنی های موثر بر سنگ کلیه
سلامت خوراک و نوشیدنی همه
راه های ثابت نگهداشتن وزن
سلامت خوراک و نوشیدنی همه
مصرف اصولی تخم مرغ
سلامت خوراک و نوشیدنی همه
همه چیز درباره غذاهای ارگانیک
سلامت خوراک و نوشیدنی همه
خوراک مناسب برای سلامت استخوان
سلامت خوراک و نوشیدنی همه
رژیم مخصوص گیاه خواران بخش 1
سلامت خوراک و نوشیدنی همه
میوه مناسب افراد دیابتی
سلامت خوراک و نوشیدنی همه
رژیم سوپ کلم چیست ؟!
